Монгол Улсад гэр бүл, гэр бүл төлөвлөлт, салалт, хүүхдийн тэтгэмжийн асуудал сүүлийн жилүүдэд нийгмийн анхаарлын төвд байсаар байна. Хэдийгээр гэр бүл бол нийгмийн хамгийн энгийн нэгж боловч түүнд учрах сорилтууд өнөөдөр улам бүр хурцдаж байна.
Гэр бүл салалт өсөлттэй салбар болоход хүрлээ...
Сүүлийн жилүүдэд Монголд гэр бүл салалтын тоо нэмэгдэж байгаа нь албан болон албан бус статистикаар илэрч байна. Үндэсний Статистикийн Газраас гаргасан тоон мэдээллээр 2020 оноос 2023 он хүртэлх хугацаанд салалтын тоо 3 316-аас 4 776-д хүрч өссөн байна. Энэ нь жилд мянга дараалан гэр бүл салж байгааг харуулж байгаа юм. Нийтлэлүүдэд дурдсанаар Улаанбаатар хотод гэр бүл салалт илүү их байдаг бөгөөд нэг гэр бүл тутмын нэг нь салдаг гэсэн тооцоо ч бий.
| Үзүүлэлт |
Тоо / Үзүүлэлт |
Эх сурвалж / Тэмдэглэл |
| 2023 онд бүртгэгдсэн гэрлэлтүүд |
17,408 гэрлэлт |
ҮСХ мэдээлэл |
| 2023 онд гэрлэлтийг цуцлуулсан (салсан) гэр бүлүүд |
4,776 салалт |
ҮСХ мэдээлэл |
| Салалтын тоо 2020 → 2023 |
3,316 → 4,776 (өсөлт) |
ҮСХ мэдээлэл |
| Салалт / Иргэдийн тоо |
~2.1 салалт/1,000 хүн (2024) |
Судалгаа дүрслэсэн мэдээлэл ) |
| 0–18 насны хүүхдэд олгосон тэтгэмж |
~~1,340,971 хүүхдэд олгогдсон |
Нийгмийн бодлогын тайлан 2024 |
| Тэтгэлэгт зарцуулсан нийт хөрөнгө |
~1,540.0 тэрбум төгрөг |
Нийгмийн бодлогын тайлан 2024 |
| Гэр бүл дотор ганц бие өрхүүдийн тоо (2019) |
~80,000 эмэгтэй, 20,000 эрэгтэй |
Xinhua мэдээлэл (2019) |
Салалтын учир шалтгаан: Гэр бүл салалтын үндсэн шалтгаанууд нь олон талтай байна. Тухайлбал:
-
Эдийн засгийн хямрал, орлогын тогтворгүй байдал
-
Харилцааны буруу ойлголцол, ярианы дутагдал
-
Архидан согтуурах байдал, гэр бүлийн хүчирхийлэл
| Жил |
Бүртгэгдсэн гэрлэлт |
Гэрлэлт цуцлалт (салалт) |
| 2020 |
(тоо тодорхойгүй) |
3,316 |
| 2021 |
(тоо тодорхойгүй) |
өссөн |
| 2022 |
(тоо тодорхойгүй) |
өссөн |
| 2023 |
17,408 |
4,776 |
Хүүхдийн тэтгэмж бодит асуудал...
Монгол Улсын Гэр бүлийн тухай хуульд зааснаар салалтын дараа хүүхдэд тэтгэмж олгох эрх, үүрэг тодорхой байдаг ч бодит байдалд энэ нь хангалтгүй хэрэгжиж байна гэж мэргэжилтнүүд онцолж байна. Судалгаагаар салсан гэр бүлүүдийн 85% нь хүүхдийн тэтгэмж авч чаддаггүй гэж тэмдэглэсэн байна. Хуулийн дагуу хүүхдийн тэтгэмж нь хамгийн бага амьдралын стандартад тулгуурласан хэмжээнд тогтоогддог бөгөөд ихэнх эцэг эхчүүд энэ хэмжээг хангахад ч хэцүү байдгийг мэргэжилтнүүд онцолдог. Нөгөөтэйгүүр, бүртгэгдээгүй салалт, гэрлээгүй харилцаанаас үүдэн хүүхдийн тэтгэмж авах боломж бүрэн хаагдсан байдаг нь бодлогын том сул тал болж байна.
Гэр бүл төлөвлөлт ЯАГААД чухал вэ?
Монголд гэр бүл төлөвлөлтийн ойлголт, бэлтгэл хангалтгүй байгааг мэргэжилтнүүд шүүмжилдэг. Хуримын өмнө гэр бүл төлөвлөлт хангалтгүй байснаас хүүхэдтэй болсныхоо дараа амьдралаа тогтоох ганц бие эцэг эхчүүдийн тоо өсч байна. Гэр бүл төлөвлөлтийн боловсрол нь зөвхөн хүүхэдтэй болох тухай биш, мөн хүүхдийг өсгөх, боловсрол олгох, ирээдүйд тулгарч болох хүндрэлүүдийг уялдуулан төлөвлөх чадвар юм. Энэ нь гэр бүл, хүүхдийн сайн сайхныг дэмжих чухал салбарын нэг гэж олон улсын судалгаанд тэмдэглэгддэг.
Нийгмийн үр дагавар: Ганц бие эцэг эхийн тоо өсөх
Гэр бүл салалтын улмаас ганц бие эцэг, эхийн тоо жилээс жилд нэмэгдэж байна. Гадна талын судалгаанд хүн амын 0–19 насны 39 %-ийг хүүхэд бүрдүүлж байгаа нь гэр бүл доторх тогтвортой байдал хүүхдийн сайн сайхан байдалд ихээхэн нөлөөлж байна гэж тэмдэглэгддэг. Гэр биш, гэр бүлийн хамтдаа өсгөж, хүмүүжүүлдэг орчныг алдсанаар хүүхдүүдэд сэтгэл зүйн болон нийгмийн хүндрэлүүд үүсэх эрсдэлтэй байдгийг судлаачид онцолж байна.
Товчхондоо:
Монгол Улсын гэр бүл, салалт, хүүхдийн тэтгэмжийн систем нь олон талын сорилтуудтай тулгарч байна. Салалтын тоо өсөж, хүүхдийн тэтгэмж бодлогоор хангагдахгүй, гэр бүлийн төлөвлөлтийн боловсрол сул байгаа нь нийгмийн том асуудал болж байна. Иймд гэр бүлд чиглэсэн бодлого, боловсрол, тэтгэмжийн системийг сайжруулах шаардлага илүү тодорхой болсоор байна.
СЭТГЭГДЭЛ Үлдээх