Ойрхи Дорнодод үүсээд буй энэхүү хурцадмал нөхцөл байдал нь дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд сүүлийн жилүүдэд гараагүй том цохилт болж байна. Таны дурдсан мэдээллийг бататгах болон нөхцөл байдлыг илүү тодорхой болгох зарим нэмэлт мэдээллийг хүргэе.

1. Saudi Aramco-ийн цохилт ба Ras Tanura үйлдвэр

Өчигдөр буюу 2026 оны 3-р сарын 2-ны даваа гарагт Саудын Арабын зүүн эрэгт байрлах, дэлхийн хамгийн том газрын тос боловсруулах болон экспортлох цогцолбор болох Рас Танура (Ras Tanura) үйлдвэр Ираны дроны цохилтод өртсөн байна.

• Хохирол: Саудын Арабын Батлан хамгаалах яамны мэдээлснээр хоёр дроныг амжилттай таслан зогсоосон боловч тэдгээрийн хэлтэрхий үйлдвэрийн бүсэд унаснаар гал гарчээ.

• Үйл ажиллагаа: Урьдчилан сэргийлэх үүднээс өдөрт 550,000 баррель тос боловсруулах хүчин чадалтай тус үйлдвэрийн үйл ажиллагааг түр зогсоогоод байна.

2. Хормузын хоолойн "бүслэлт"

Дэлхийн нийт газрын тосны 20%, шингэрүүлсэн байгалийн хийн (LNG) 25% дамжин өнгөрдөг Хормузын хоолой өнөөдрийн байдлаар бараг бүрэн зогсонги байдалд ороод байна.

• Тээвэрлэлт: Ираны Исламын хувьсгалт гварди тус хоолойг "хаалттай" гэж албан бусаар зарлаж, хөлөг онгоцуудыг нэвтрэхийг хориглосон байна.

• Эрсдэл: Maersk болон Hapag-Lloyd зэрэг дэлхийн тээврийн томоохон компаниуд энэ чиглэл дэх хөдөлгөөнөө бүрмөсөн зогсоож, хөлөг онгоцуудаа Африкийг тойрон явах чиглэл рүү шилжүүлж эхэлжээ. Энэ нь тээврийн зардлыг нэмэгдүүлж, хугацааг 2-3 долоо хоногоор уртасгаж байна.

3. Үнийн өсөлт ба зах зээлийн таамаг

Газрын тосны үнэ (Brent) өчигдөр 9-10%-иар огцом өсөж, $80-$82 орчимд хэлбэлзэж байна.

• Азийн нөлөө: Хятад, Япон, Өмнөд Солонгос болон Энэтхэг зэрэг Азийн орнууд газрын тосныхоо 70-80%-ийг энэ бүсээс авдаг тул эдгээр улсын эдийн засагт хамгийн хүчтэй нөлөөлөхөөр байна.

• Шинжээчдийн дүгнэлт: Goldman Sachs болон JP Morgan-ий шинжээчид хэрэв Хормузын хоолой долоо хоногоос дээш хугацаагаар хаагдвал үнэ шууд $100 давах бөгөөд бүтэн сар үргэлжилбэл $120-$130 хүрэх магадлалтайг анхааруулж байна.

Энэхүү мөргөлдөөн нь Ираны дээд удирдагч асан Али Хаменей амь үрэгдсэний дараах хариу үйлдлээс үүдэлтэй бөгөөд нөхцөл байдал цаг минут бүрээр өөрчлөгдөж байна.