Монголчуудын “Үйлчлүүлэгч бол хаан” гэх үг нэгэн цагт үйлчилгээний соёлын төлөөлөл болж, худалдан авагчийг дээдэлж, харилцан хүндэтгэл дээр суурилсан харилцааг бий болгох зорилготой байлаа. Гэвч өнөөдөр энэхүү ойлголт өнгөрсөн үеийн дурсамж болон замхарч, оронд нь үйлчлэгч бус, харин үйлчилгээ үзүүлэгч нь “хаан” мэт аашилж, үйлчилгээ авахаар ирсэн иргэд тэдний ааш зан, дургүйцсэн харц, үл тоосон биеийн хэлэмжийг давах ёстой мэт дүр зураг түгээмэл харагдах болжээ.

Гадаадын соёлоос дуурайхдаа зөвхөн буруу талыг нь “сонгодог” үзэгдэл

       Монголчууд гадны улс орнуудын сайн туршлага, өндөр стандарт, засаглал, дэг журам, үйлчилгээний соёлын эерэг талыг биш, харин илүү хаашаа ч хөтлөхгүй, “болж бүтэхгүй” зүйлсийг нь хурдан дуурайдаг гэх яриа түгээмэл. Энэ нь зөвхөн үйлчилгээний салбарт биш,  бусад хүрээнд ч ажиглагддаг. Гадаадын өндөр хөгжилтэй орнуудад үйлчилгээний байгууллага ажилтныг биш үйлчлүүлэгчийг төвд тавьдаг. Үйлчилгээ үзүүлэгч нь тухайн салбарын нэр, улсын имиж, байгууллагын үнэ цэнийг илэрхийлэгч учир мэргэжлийн өндөр түвшний харилцааг чанд баримталдаг.

Харин Монголд эсрэг байдал түгээмэл харагдана. Зарим газарт:

• Үйлчлүүлэгчийг үл тоосон харц
• Ууртай, яарсан, төвөгшөөсөн өнгө аяс
• Үйлчлүүлэгчээс илүү өөрийн эрх мэдэл, байр суурийг илэрхийлэх байдал

олонтаа тааралдана. Энэ бүхэн нь ганц нэг хүн, ганц байгууллагын асуудал биш, харин нийт Монгол нийгмийн хэвшил, төлөвшилтэй шууд холбоотой асуудал гэдгийг харуулдаг.

Үйлчилгээ нь "нийгмийн соёлын толь"

Хүн нэгнийгээ хэрхэн хүндэлж, ямар өнгө аясаар харилцаж, ямар зарчмаар ажиллаж байгаагаас тухайн нийгмийн соёл, үнэт зүйл илхэн харагддаг. Үйлчилгээний салбар бол яг л толь шиг. Тэнд хүмүүсийн төлөвшил, ёс суртахуун, ажилдаа хандах хандлага, бусдыг хүндлэх соёл тодорч гардаг. Хэрвээ үйлчилгээний байгууллагууд дараах байдлаар ажиллаж эхэлсэн бол нийгмийн соёл улам ахисан, төлөвшсөн болохыг харуулна. Тодруулбал: 

• Үйлчлүүлэгчийг тэгш хүндэтгэлтэй хүлээн авах
• Харилцааны эерэг стандарт баримтлах
• Үйлчилгээ үзүүлэхдээ хөнгөн, мэргэжлийн байх
• Асуудал шийдвэрлэхдээ хариуцлагатай, ил тод байх

Харин өнөөдрийн нөхцөл байдал эсрэг дүр зурагтай байх нь нийгмийн төлөвшлийн түвшний бодит тусгал юм. 

Яагаад ийм байдал тогтчихов? - Хүмүүсийн ажиглалтаас харахад хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлдөг

• Үйлчилгээний боловсрол дутмаг
• Харилцааны соёл, үйлчилгээний стандартын сургалт олон байгууллагад хангалтгүй.
• Хариуцлагын тогтолцоо сул
• Муу үйлчилгээ үзүүлсэн ч ажилтанд хариуцлага тооцох систем сул, байгууллагын соёл тодорхой бус.
• Үйлчлүүлэгчийн эрхээ хамгаалах соёл тогтоогүй
• Үйлчлүүлэгч гомдол гаргаж, нөхцөл байдал шаардах ёстой үед дуугүй өнгөрөх нь түгээмэл.
• Нийгмийн нийтлэг хандлага өөрчлөгдөөгүй
• Бие биеэ хүндлэх соёл нийт түвшинд төлөвшөөгүй байхад үйлчилгээний соёл өндөр түвшинд байх боломж бага.

Үүнээс бид ямар нийгэм бүтээж байна вэ?

Үйлчилгээний салбарын өнөөгийн дүр төрх бол монголчууд ямар нийгэм байгуулж буйг илэрхийлсэн жижиг дүр зураг. Тэнд:

• Хүндлэл сул байна
• Хариуцлага сул байна
• Мэргэжлийн чадвар сул байна
• Бие биедээ эелдэг бус байна
• Өөрийн ажлыг үнэ цэнтэйд тооцох сэтгэлгээ дутмаг байна

Энэ бүхэн нийлээд нийт нийгмийн хөгжлийн түвшний хэмжүүр болдог. Гэхдээ энэ бүгд өөрчлөгдөх боломжтой. Монголчууд хаана ч очсон хурдан суралцдаг, шинэ зүйлд нээлттэй, өөрчлөлтөд дасан зохицох чадвартай ард түмэн. Сайн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллагууд ч бий, улам олон болж байна. Эерэг жишээ, зөв хандлага нэмэгдэх тусам үйлчилгээний соёл нийтэд тархаж чадна. Монголчууд сайн үйлчилгээний соёлтой нийгэм байгуулж чадахгүй гэсэн үг биш. Харин одоогийн нөхцөл байдал бидэнд бодох маш олон зүйл байгааг, нийгмээ өөрчлөхийн тулд өдөр тутмын харилцаанаас эхлэх хэрэгтэйг сануулж байна.