Гэр бүлтэй, ажил төрөлтэй, амьдралын төлөвлөгөөтэй энгийн нэгэн иргэн. Эсвэл залуу насандаа “түрхэн зуур азаа үзье” гэж бодсон хэн нэгэн. Тэднийг ижилсүүлдэг нэг л зүйл бий мөрийтэй тоглоом гэх гүн харанхуйд орсон л бол гарах хаалга нь улам холдсоор байдаг.
Мөрийтэй тоглоом бол зугаа биш. Ашиг олох “боломж” ч биш. Энэ бол шинжлэх ухаанаар нотлогдсон донтох зан үйлийн эмгэг. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага мөрийтэй тоглоомын донтох эмгэгийг сэтгэцийн эмгэгийн ангилалд оруулсан нь учиртай.
Хориотой атлаа ойрхон
Монгол Улсад казино, спортын бооцоо, онлайн мөрийтэй тоглоомыг хуулиар хориглосон. Сүүлийн жилүүдэд хуулийн зохицуулалтыг чангатгасан ч бодит амьдрал дээр мөрийтэй тоглоом айл бүрийн хаалганд “далд” хэлбэрээр ойртсоор байна. Гадаадын онлайн платформууд, нууц сувгууд, цахим бооцооны бүлгүүд энэ бүхэн хэн ч нэвтэрч болохоор нээлттэй. Хяналт сул, хариуцлага тодорхойгүй орчинд хориг нь цаасан дээр үлдэж, хор уршиг нь бодит амьдрал дээр буудаг.
Алдагдал нь зөвхөн мөнгө биш
Мөрийтэй тоглоомд өртсөн хүний алдагдал зөвхөн дансны үлдэгдлээр хэмжигдэхгүй.
-
Гэр бүлийн харилцаа — үл ойлголцол, итгэл алдагдал, салалт
-
Санхүүгийн дарамт — зээл, өр, залилан
-
Сэтгэл зүйн доройтол — айдас, гутрал, ганцаардал
-
Нийгмийн хохирол — ажлын бүтээмж буурах, хууль зөрчих эрсдэл нэмэгдэх
Судалгаагаар мөрийтэй тоглоомын донтох эмгэг нь архидалт, мансууруулах бодисын хэрэглээтэй адил давтамжтай дахилттай, ганцаараа даван туулахад хүнд эмгэгт тооцогддог.
Статистикгүй бодлого — сохор тэмцэл
Хамгийн ноцтой асуудал нь Монголд албан ёсны судалгаа, нэгдсэн статистик бараг байхгүй явдал. Хэчнээн хүн мөрийтэй тоглоомоос болж хохирч байна вэ? Хэчнээн гэр бүл өрөнд орж байна вэ? Хэчнээн залуу донтох эрсдэлд байна вэ?
Эдгээр асуултад хариулах баримтгүй байхад бодлого нь таамгаар, шийдэл нь хоосон уриагаар хязгаарлагдаж байна.
Хориг хангалттай биш
Мөрийтэй тоглоомын эсрэг тэмцэл нь зөвхөн “хориглоё” гэдэг үгээр дуусах ёсгүй. Олон улсын туршлагаас харахад үр дүнтэй бодлого нь гурван тулгууртай байдаг.
-
Хяналт, хэрэгжилт – цахим гүйлгээ, сурталчилгаа, далд сүлжээг бодитоор хянах
-
Судалгаа, мэдээлэл – үндэсний хэмжээний тархалтын судалгаа хийх
-
Тусламж, урьдчилан сэргийлэлт – сэтгэл зүйн зөвлөгөө, олон нийтийн боловсрол
Хэрвээ эдгээр байхгүй бол мөрийтэй тоглоомыг хориглосон хууль нь иргэдээ хамгаалах биш, харин далд зах зээлийг улам тэжээдэг.
ЭЦЭСТ НЬ...
Мөрийтэй тоглоом бол хувь хүний ёс суртахууны асуудал биш. Энэ бол нийгмийн эрүүл мэнд, бодлогын алдаа, хяналтын сулралын илрэл. Хориглосон хуультай атлаа хор уршиг нь нэмэгдсээр байвал асуулт нэг л байна. Бид тоглоомыг хориглосон уу, эсвэл нүдээ аниад өнгөрөөсөн үү? Хариуг нь бодлого тодорхойлогчид бус, хохирч үлдсэн иргэд өдөр бүр төлж байна.
СЭТГЭГДЭЛ Үлдээх